Rằm tháng 7 âm lịch là một trong những dịp lễ quan trọng nhất trong năm, hội tụ hai ý nghĩa lớn: lễ Vu Lan báo hiếu tưởng nhớ công ơn cha mẹ, tổ tiên và tháng cúng cô hồn theo tín ngưỡng dân gian. Nhiều gia đình chuẩn bị tới ba mâm cúng khác nhau. Bài viết giúp bạn hiểu rõ từng mâm và cách thực hiện đúng, thành tâm.
Ý nghĩa rằm tháng 7
Lễ Vu Lan bắt nguồn từ tích Bồ tát Mục Kiền Liên cứu mẹ, trở thành ngày để con cháu bày tỏ lòng hiếu kính với cha mẹ hiện tiền và ông bà tổ tiên đã khuất. Song song, dân gian quan niệm tháng 7 là thời điểm xá tội vong nhân, nên nhiều nhà làm lễ cúng cô hồn (cúng chúng sinh) để bố thí cho các vong linh không nơi nương tựa.
Ba mâm cúng trong rằm tháng 7
1. Mâm cúng Phật
Với gia đình theo đạo Phật hoặc có bàn thờ Phật, mâm cúng Phật là mâm cỗ chay thanh tịnh, đặt ở vị trí cao nhất. Lễ vật gồm:
- Hoa tươi (hoa sen, hoa huệ, mẫu đơn), tránh hoa dại.
- Mâm cơm chay hoặc ngũ quả.
- Xôi, chè, bánh trái, nước sạch, nhang đèn.
Nên cúng Phật vào ban ngày, thành tâm tụng kinh hoặc niệm Phật hồi hướng công đức.
2. Mâm cúng gia tiên
Mâm cúng gia tiên thể hiện lòng hiếu kính, tưởng nhớ ông bà. Có thể làm cỗ chay hoặc cỗ mặn tùy gia đình:
- Mâm cơm với các món truyền thống: gà luộc, xôi, giò chả, canh, món xào.
- Hoa quả, trầu cau, rượu, trà, nước.
- Vàng mã, quần áo giấy dâng ông bà tổ tiên.
- Nhang đèn và bài văn khấn gia tiên.
3. Mâm cúng cô hồn (cúng chúng sinh)
Mâm cúng cô hồn được đặt ngoài trời, trước cửa nhà hoặc ngoài sân, không cúng trong nhà. Lễ vật mang tính bố thí, gồm:
- Cháo trắng loãng nấu 12 chén nhỏ, hoặc gạo và muối.
- Bỏng ngô, bánh kẹo, khoai, ngô, mía, hoa quả.
- Tiền lẻ, quần áo giấy nhiều màu, nhang đèn.
- Nước, 3 hoặc 5 chén, đường thẻ.
Người xưa cúng cháo loãng vì quan niệm các cô hồn có thực quản nhỏ hẹp, chỉ dùng được thức ăn lỏng. Nên cúng vào buổi chiều tối. Sau khi cúng, gạo muối được vãi ra đường, vàng mã hóa ngay tại chỗ. Nhiều nơi có tục giật cô hồn, để trẻ nhỏ và người qua đường lấy lộc, mang ý nghĩa phân phát điều lành.
Thứ tự và thời gian cúng
Trình tự hợp lý là: cúng Phật và gia tiên trước, thường vào ban ngày (trước 12 giờ trưa với nhiều gia đình); cúng cô hồn sau, vào buổi chiều tối. Lễ Vu Lan có thể thực hiện đúng ngày rằm hoặc từ mùng 2 đến trước 15 tháng 7 âm lịch.
Những lưu ý quan trọng
- Không đặt mâm cúng cô hồn trong nhà.
- Ăn mặc chỉnh tề, giữ tâm thanh tịnh, thành kính khi khấn.
- Không nên tranh giành đồ cúng cô hồn một cách ồn ào, phản cảm.
- Lễ vật quý ở lòng thành, không cần phô trương xa hoa.
Chuẩn bị cùng lúc ba mâm cúng trong dịp rằm tháng 7 khá vất vả. Nếu bạn ở TP.HCM, Đồ Cúng Thiên Ân nhận đặt mâm cúng Vu Lan trọn gói, cả cỗ chay cúng Phật, mâm gia tiên và mâm cúng cô hồn, bày biện chu đáo và giao tận nơi để gia đình trọn vẹn tấm lòng hiếu kính.
