Lễ đầy tháng (cúng Mụ) là dấu mốc thiêng liêng đầu đời của bé, đánh dấu tròn một tháng con chào đời khỏe mạnh. Theo quan niệm dân gian, mỗi đứa trẻ được nặn nên và chở che bởi 12 bà Mụ cùng 3 Đức Ông. Lễ đầy tháng là dịp gia đình tạ ơn các ngài và cầu cho con hay ăn chóng lớn, bình an. Bài viết dưới đây giúp cha mẹ hiểu rõ mâm cúng đầy tháng gồm những gì và cách thực hiện nghi thức đúng phong tục.
Ý nghĩa lễ cúng đầy tháng
Người Việt tin rằng hình hài của bé do 12 bà Mụ (Mười hai Tiên Nương) mỗi vị nặn một bộ phận, còn 3 Đức Ông (Thánh Sư, Tổ Sư và Tiên Sư) là những vị bảo hộ. Cúng đầy tháng vừa để tạ ơn, vừa trình báo với tổ tiên và trời đất về sự có mặt của thành viên mới trong gia đình.
Mâm cúng đầy tháng gồm những gì?
Mâm cúng đầy tháng thường được chia thành hai phần: mâm cúng 12 bà Mụ và mâm cúng 3 Đức Ông. Lễ vật cơ bản gồm:
Lễ vật cúng 12 bà Mụ
- 12 chén chè nhỏ và 1 chén chè lớn.
- 12 đĩa xôi nhỏ và 1 đĩa xôi lớn (thường là xôi gấc đỏ tượng trưng cho may mắn).
- 12 chén cháo nhỏ và 1 tô cháo lớn.
- Bộ đồ hình thế (giấy), 12 đôi hài, nén vàng, váy áo giấy nhiều màu.
- Trầu cau têm cánh phượng, hoa tươi, nhang đèn, gạo, muối, nước.
Lễ vật cúng 3 Đức Ông
- 1 con gà luộc hoặc vịt luộc bày đẹp.
- 1 tô cháo lớn, 1 đĩa xôi lớn, 1 miếng thịt quay hoặc đĩa thịt heo.
- Mâm ngũ quả, hoa tươi, trầu cau, rượu, trà, nhang đèn.
Chè xôi cho bé trai và bé gái khác nhau thế nào?
Đây là điểm nhiều cha mẹ quan tâm và cũng là nét đặc trưng của lễ đầy tháng:
- Bé gái: cúng 12 chén chè trôi nước. Viên chè tròn trịa, mềm mượt gửi gắm mong ước con gái sau này trơn tru, suôn sẻ, dịu dàng.
- Bé trai: cúng 7 chén chè đậu trắng. Chè đậu trắng gắn với mong ước con trai đỗ đạt, đường công danh sáng sủa.
Sự khác biệt về số chén (12 và 7) xuất phát từ quan niệm dân gian gắn với vía của bé gái (9 vía) và bé trai (7 vía), tuy cách bày biện có thể linh hoạt theo từng vùng miền và từng gia đình.
Nghi thức khai hoa (bắt miếng)
Sau khi bày lễ và thắp nhang khấn vái, gia đình thực hiện nghi thức khai hoa, dân gian còn gọi là bắt miếng. Người lớn bế bé một tay, tay kia cầm một nhánh hoa tươi quơ nhẹ nhàng qua lại trước miệng bé và đọc những lời chúc tốt lành, đại ý:
- Mở miệng ra cho có bông, có hoa.
- Mở miệng ra cho kẻ thương, người nhớ.
- Mở miệng ra cho có bạc, có tiền.
- Mở miệng ra cho xóm giềng quý mến.
Nghi thức mang tính chúc phúc, cầu cho bé lớn lên ăn nói lễ phép, được mọi người yêu thương.
Cách chọn giờ và bày mâm cúng
Người xưa tính ngày đầy tháng theo lịch âm với quan niệm gái lùi hai, trai lùi một (bé gái cúng lùi 2 ngày, bé trai lùi 1 ngày so với ngày tròn tháng), tuy nhiên nhiều gia đình hiện nay chọn ngày thuận tiện và giờ đẹp trong buổi sáng. Mâm cúng nên đặt ở nơi trang trọng, sạch sẽ; mâm bà Mụ bày phía trên, mâm Đức Ông bày phía dưới, cách nhau một khoảng nhỏ.
Sau khi cúng xong
Chờ nhang tàn, gia đình vái tạ, hóa vàng mã và rải muối gạo. Chè xôi được chia lộc cho người thân, hàng xóm như một cách lan tỏa niềm vui. Nhiều gia đình còn giữ tục xin keo (đặt tên) trong dịp này.
Chuẩn bị đầy đủ lễ vật cho một mâm cúng đầy tháng đôi khi khiến cha mẹ vất vả giữa bộn bề chăm con. Nếu bạn ở TP.HCM và mong có một mâm cúng đầy tháng tươm tất, đúng phong tục, Đồ Cúng Thiên Ân nhận đặt mâm cúng trọn gói, bày biện đẹp mắt và giao tận nơi, để gia đình an tâm trọn vẹn trong ngày vui của con.
